KOT NUBIJSKI, ŻBIK AFRYKAŃSKI

KOT NUBIJSKI, ŻBIK AFRYKAŃSKI

W Polskim Nazewnictwie Zoologicznym kot nubijski uznawany byt za odrębny gatunek. W ostatnich latach zaczęto jednak zastanawiać się, czy jest on rzeczywiście samodzielnym gatunkiem, czy też tylko podgatunkiem żbika. Bliskie pokrewieństwo tych kotów potwierdziły badania immunologiczne i genetyczne. Dlatego obecnie sądzi się, że istnieje tylko jeden gatunek – żbik (Felis silvestris), a nazwa kot nubijski (Felis lybica) jest uważana za jego synonim. Żbiki zamieszkujące Afrykę i Bliski Wschód opisuje się aktualnie jako Felis sihestris grupa lybica, ponieważ różnią się one nieco wyglądem, a także ekologią, od swych północnych kuzynów. Z uwagi na te różnice kot nubijski zostanie tu przedstawiony osobno. Koty nubijskie uważa się za przodków *kotów domowych. Zamieszkuje on prawie całą Afrykę z wyjątkiem bezwodnych pustyń i głębi tropikalnych lasów deszczowych oraz Półwysep Arabski. Formy występujące na Bale-arach, Korsyce, Sardynii, Sycylii i na Krecie stanowią ogniwo pośrednie między kotem nubijskim a żbikiem europejskim. Koty z Palestyny i z Arabii mają cechy pośrednie między grupą lybica a azjatyckim kotem stepowym i kaukaskim żbikiem.

Długość tułowia wraz z ogonem wynosi 55-65 cm, długość ogona 30-34 cm; wysokość 36 cm; ciężar średnio 5,4 kg (najlżejsze osobniki występują w Mauretanii, najcięższe w Abisynii).

Koty nubijskie różnią się od żbika europejskiego nieco lżejszą budową, mniej wyraźnym deseniem i cieńszym ogonem. Wielkością i wyglądem przypominają kota domowego, dlatego trudno je rozróżnić w terenie. Charakterystyczną cechą kotów nubijskich jest czerwony lub rudobrązowy odcień tylnej strony uszu.

Koty nubijskie mają ubarwienie wahające się od bladopiaskowego przez żółtawoszare do szarawobrązowego i ciemnoszarego. W tej samej okolicy mogą występować osobniki o skrajnie różnym ubarwieniu, a także rozmaite formy pośrednie. Deseń może być ledwie widoczny lub bardzo wyrazisty. Jest on bardzo podobny do deseni pręgowanych kotów domowych: na obliczu i czole znajdują się prążki, na przodzie i brzusznej stronie tułowia plamki, a od smugi wzdłuż grzbietu ku brzuchowi biegną faliste pręgi. Kończyny przednie i górne partie tylnych objęte są ciemnymi obrączkami, wyraźniejszymi niż deseń na tułowiu. Długi, cienki i zaostrzony ogon ma czarny koniec, dwie lub trzy wyraźne obrączki i kilka pierścieni zamazanych. Podeszwy są czarne. Koty nubijskie mieszkające na terenach zalesionych są na ogół ciemniejsze od tych, które zasiedlają półpustynie.

Ciąża trwa 56-60 dni; w miocie rodzi się dwoje-troje, rzadziej czworo lub pięcioro kociąt, które ważą 80-130 g. Ssą przez 2-3 miesiące, a dojrzewają płciowo w wieku 11 miesięcy. Długość życia sięga 12-18 lat.

Pokarm kotów nubijskich stanowią przede wszystkim drobne gryzonie, a ponadto zajęczaki, węże, jaszczurki i owady (np. szarańczaki i chrząszcze) oraz ptaki do wielkości perlicy.

Koty nubijskie występują w najrozmaitszych typach środowisk: na równinach i w górach, na terenach otwartych i zadrzewionych, porosłych trawą, skalistych i w buszu. Choć nie są to zwierzęta rzadkie, tylko wyjątkowo można je zobaczyć w ciągu dnia w pełnym świetle, gdyż zwykle przebywają wtedy w dziuplach, skalnych szczelinach lub w gąszczach. Polują głównie nocą.

W odróżnieniu od swoich potomków -kotów domowych – koty nubijskie żyją samotnie. Wstępne badania radiotelemetryczne obu podgatunków przeprowadzone w Arabii Saudyjskiej wykazały, że koty nubijskie żyjące na tym samym terenie co koty domowe, w pobliżu wysypiska śmieci, wiodły samotniczy tryb życia, a koty domowe tworzyły grupy. Sugeruje to, że domestykacja kotów – oprócz łatwego dostępu do pokarmu mogła być ważnym czynnikiem sprzyjającym wykształceniu się socjalnego trybu życia w wielu populacjach kotów domowych.

Chociaż koty nubijskie są – jak się wydaje – jednymi z najpospolitszych i najszerzej rozprzestrzenionych kotów, poważnym zagrożeniem dla tego gatunku jest możliwość swobodnego krzyżowania się z kotami domowymi. Wolno żyjące koty domowe występują na całym obszarze zasięgu kotów nubijskich. W południowej Afryce, na terenach gęściej zaludnionych, już teraz nie można znaleźć czystych genetycznie kotów nubijskich. Koty domowe zaś coraz częściej znajdowane są z dala od ludzkich siedzib (np. na Półwyspie Arabskim gniazdo z kociętami zostało znalezione w odległości setek kilometrów od najbliższej osady). Dlatego program ochrony czystości genetycznej kotów nubijskich przewiduje przede wszystkim kontrolę liczebności kotów domowych na obszarach chronionych, oddalonych od osiedli ludzkich.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *